Các ký hiệu thiết bị điện trên bảng vẽ cần biết

Trong thiết kế và thi công hệ thống điện, bản vẽ kỹ thuật là công cụ quan trọng để truyền đạt thông tin. Tuy nhiên, nếu viết đầy đủ tên từng thiết bị sẽ khiến bản vẽ rườm rà, khó theo dõi. Đó là lý do các ký hiệu thiết bị điện được ra đời, giúp bản vẽ gọn gàng, dễ hiểu, đồng thời thể hiện tính chuyên nghiệp của kỹ sư và thợ thi công.

Vậy các ký hiệu thiết bị điện là gì, có những loại nào, cách sử dụng ra sao và tại sao chúng lại quan trọng đến vậy?

Các ký hiệu thiết bị điện là gì?

Ký hiệu thiết bị điện là hình vẽ hoặc chữ viết tắt, được quy ước theo tiêu chuẩn để thay thế cho tên gọi thiết bị điện trong bản vẽ.

• Tại Việt Nam, ký hiệu này được quy định theo TCVN 7922:2008.
• Trên thế giới, thường tham chiếu theo tiêu chuẩn IEC (Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế).

Vai trò:

• Giúp bản vẽ ngắn gọn, dễ đọc, dễ phân tích.
• Giảm sai sót trong thiết kế và thi công.
• Thể hiện sự chuyên nghiệp của kỹ sư và nhà thầu.

Phân loại ký hiệu thiết bị điện

Các ký hiệu được chia thành 2 dạng chính:

Việc kết hợp cả hai dạng này giúp bản vẽ vừa trực quan, vừa dễ phân tích.

=> Xem thêm: Thiết bị điện thông minh là gì?

Bảng ký hiệu thiết bị điện phổ biến

Dưới đây là một số ký hiệu bằng chữ thường gặp trong bản vẽ điện dân dụng và công nghiệp:

• CD: Cầu dao
• CB / Ap: Aptomat, máy cắt hạ thế
• CC: Cầu chì
• K: Công tắc hoặc công tắc tơ (khởi động từ)
• O / OĐ: Ổ cắm điện
• Đ: Đèn điện hoặc động cơ điện (tùy sơ đồ)
• CĐ: Chuông điện
• BĐ: Bếp điện, lò điện
• QĐ: Quạt điện
• MB: Máy bơm
• RN: Rơ-le nhiệt
• Rth: Rơ-le thời gian (Timer)
• RU: Rơ-le điện áp
• RI: Rơ-le dòng điện
• Rtr: Rơ-le trung gian
• KH: Công tắc hành trình
• FH: Phanh hãm điện từ
• NC: Nam châm điện
• MC: Máy cắt trung, cao thế
• MCP: Máy cắt phân đoạn đường dây
• DCL: Dao cách ly
• DNĐ: Dao nối đất
• FCO: Cầu chì tự rơi
• BA / BT: Máy biến thế
• CS: Thiết bị chống sét
• T: Thanh cái, hoặc ký hiệu Transformer (máy biến áp trong điện tử)
• D / DZ: Diode, Diode Zener
• C: Tụ điện
• R: Điện trở
• RT: Điện trở nhiệt

Lưu ý: Khi có nhiều thiết bị cùng loại, bản vẽ sẽ thêm số để phân biệt, ví dụ CB1, CB2, CB3….

Các loại sơ đồ điện trong bản vẽ

Khi học cách đọc ký hiệu thiết bị điện, bạn sẽ thường gặp 3 dạng sơ đồ chính:

1. Sơ đồ nguyên lý: Thể hiện nguyên lý hoạt động, mối liên hệ giữa các thiết bị.
   • Ví dụ: sơ đồ mạch điện đơn giản gồm cầu chì, công tắc và bóng đèn.
2. Sơ đồ mặt bằng (sơ đồ lắp đặt): Thể hiện vị trí lắp đặt thiết bị trong không gian thực tế.
   • Giúp thợ thi công biết chính xác vị trí lắp ổ cắm, công tắc, bóng đèn…
3. Sơ đồ đơn tuyến: Dùng trong hệ thống điện lớn, thể hiện mối quan hệ bằng các đường đơn giản hóa.
   • Giúp kỹ sư bảo trì nhanh chóng xác định lỗi và xử lý sự cố.

Ngoài ra, còn có:

• Bản vẽ đấu dây: chỉ cách nối dây chi tiết.
• Bản vẽ tính toán điện năng: cho biết công suất, điện áp, dòng điện.
• Bản vẽ chiếu sáng / điều khiển / bảo vệ: dùng trong thiết kế chuyên sâu.

=> Xem thêm: Ký hiệu tắt mở công tắc điện

Tiêu chí của bản vẽ điện chuẩn

Một bản vẽ điện có sử dụng ký hiệu thiết bị điện cần đảm bảo:

• Đúng tiêu chuẩn: tuân thủ TCVN và IEC.
• Dễ đọc, dễ hiểu: bố cục rõ ràng, ký hiệu chính xác.
• An toàn: tránh nhầm lẫn gây rủi ro khi thi công.
• Hiệu quả: hỗ trợ thiết kế, thi công nhanh chóng, tiết kiệm chi phí.
• Tính thẩm mỹ & linh hoạt: gọn gàng, khoa học, dễ điều chỉnh khi cần.

Ứng dụng thực tế của ký hiệu thiết bị điện

Việc sử dụng các ký hiệu này không chỉ dành cho kỹ sư mà còn hữu ích cho:

• Thợ điện: đọc bản vẽ nhanh, thi công chính xác.
• Người dùng phổ thông: dễ hiểu khi xem sơ đồ điện gia đình.
• Doanh nghiệp: tiết kiệm thời gian thiết kế, nâng cao tính chuyên nghiệp trong hồ sơ kỹ thuật.

Hiểu rõ các ký hiệu thiết bị điện giúp bạn dễ dàng đọc và phân tích bản vẽ, tránh sai sót trong thi công và bảo trì. Từ ký hiệu cầu dao, aptomat, cầu chì đến rơ-le, máy biến áp… tất cả đều được quy ước theo tiêu chuẩn, giúp hệ thống điện được thiết kế và vận hành an toàn, hiệu quả.

=> Xem thêm: Cách đấu công tắc điện an toàn

Hãy để HISVN giúp quý khách lựa chọn giải pháp nhà thông minh phù hợp nhất với nhu cầu của gia đình!

HISVN – Giải pháp nhà thông minh

• Hotline: 0903 88 33 98
• Website: https://hisvn.vn/
• Fanpage: https://www.facebook.com/nhathongminhHISVN/
• Email: nam.kieu@hisvn.vn